Projekt ustawy zakazującej reklamy alkoholu i ograniczającej jego sprzedaż – co się zmieni?

Rozbiór ustawy

Przejście przez zmiany przepis po przepisie. Każdy cytat pochodzi wprost z druku sejmowego.

1. Art. 21 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Definicje promocji i reklamy dotyczyły wyłącznie napojów alkoholowych. Promocja obejmowała degustacje, rekwizyty, premiowaną sprzedaż, rabaty i inne formy zachęcania do kupna alkoholu. Reklama dotyczyła rozpowszechniania znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych.

   Jest:

   Definicje promocji i reklamy zostały rozszerzone na napoje bezalkoholowe. Promocja obejmuje teraz te same działania (degustacje, rekwizyty, rabaty, programy lojalnościowe itp.), ale dotyczące zarówno napojów alkoholowych, jak i bezalkoholowych. Reklama obejmuje rozpowszechnianie znaków towarowych, symboli graficznych, nazw i symboli przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe lub bezalkoholowe, jeśli nie różnią się one od oznaczeń tych napojów.

   W praktyce:

   Firmy nie będą mogły reklamować ani promować napojów bezalkoholowych (np. piwa 0%), jeśli ich marka, logo lub opakowanie są takie same lub bardzo podobne do napojów alkoholowych. Oznacza to, że reklamy piwa bezalkoholowego, które kojarzy się z piwem alkoholowym, zostaną zakazane. Dotyczy to także promocji w sklepach, np. rabatów na piwo bezalkoholowe.

   „2) promocja napojów alkoholowych lub bezalkoholowych – publiczną degustację napojów alkoholowych lub bezalkoholowych, rozdawanie rekwizytów związanych z napojami alkoholowymi lub bezalkoholowymi, organizowanie premiowanej sprzedaży napojów alkoholowych lub bezalkoholowych, sprzedaż napojów alkoholowych lub bezalkoholowych z zastosowaniem upustów, rabatów, bonifikat, pakietów i programów lojalnościowych, darowizn, nagród, wycieczek, gier losowych, zakładów wzajemnych, wszelkich form użyczeń, transakcji wiązanych, wszelkiego rodzaju talonów i bonów oraz udzielania innych niewymienionych z nazwy korzyści majątkowych lub osobistych dla nabywcy napojów alkoholowych lub bezalkoholowych, a także inne formy publicznego zachęcania do nabywania napojów alkoholowych lub bezalkoholowych;”

2. Art. 21 ust. 1 pkt 11 i 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Brak definicji napoju alkoholowego i bezalkoholowego w ustawie. Pojęcia te były interpretowane na podstawie innych przepisów lub praktyki.

   Jest:

   Wprowadzono precyzyjne definicje: napój alkoholowy to produkt zawierający ponad 0,5% alkoholu, a napój bezalkoholowy to produkt zawierający nie więcej niż 0,5% alkoholu lub niezawierający go wcale, ale wyglądem (nazwa, znak towarowy, opakowanie) przypominający napój alkoholowy.

   W praktyce:

   Teraz jasno wiadomo, co jest napojem alkoholowym, a co bezalkoholowym. Jeśli napój bezalkoholowy (np. lemoniada) wygląda jak wódka lub piwo (np. ma podobną butelkę lub nazwę), to też podlega nowym ograniczeniom. Dzięki temu dzieci nie będą mylić napojów bezalkoholowych z alkoholowymi.

   „11) napój alkoholowy – produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5% objętościowych alkoholu;”

3. Art. 131 ust. 1 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Zakaz reklamy i promocji dotyczył tylko napojów alkoholowych, z wyjątkiem piwa, którego reklama była dozwolona pod pewnymi warunkami.

   Jest:

   Wprowadzono całkowity zakaz reklamy i promocji zarówno napojów alkoholowych, jak i bezalkoholowych. Zakazano także reklamy produktów i usług, których nazwa, znak towarowy lub opakowanie przypomina napój alkoholowy lub bezalkoholowy.

   W praktyce:

   Nie będzie już reklam piwa (nawet bezalkoholowego) w telewizji, na bilbordach czy w internecie. Zabronione będą też reklamy innych produktów (np. napojów gazowanych), które wyglądają jak alkohol. Oznacza to koniec reklam piwa podczas meczów czy festiwali.

   „1. Zabrania się na obszarze kraju reklamy i promocji napojów alkoholowych i bezalkoholowych.”

4. Art. 131 ust. 4a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Brak zakazu promocji alkoholu w formie loterii promocyjnych.

   Jest:

   Zabroniono promocji napojów alkoholowych lub bezalkoholowych w formie loterii, w których nagrodami są te napoje.

   W praktyce:

   Nie będzie już promocji typu „pod kapslem”, gdzie można wygrać dodatkowe butelki piwa lub innych napojów. Zabronione będą też konkursy, w których nagrodą jest alkohol.

   „4a. Zabrania się promocji napojów alkoholowych lub bezalkoholowych w formie loterii promocyjnej, w której przewidzianą nagrodą są napoje alkoholowe lub bezalkoholowe.”

5. Art. 12 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Gminy mogły wprowadzać ograniczenia w godzinach sprzedaży alkoholu, ale nie były one precyzyjnie określone w ustawie.

   Jest:

   Gminy mogą teraz wprowadzać uchwałą zakaz sprzedaży alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży między godziną 22:00 a 9:00.

   W praktyce:

   W twojej gminie może zostać wprowadzony zakaz sprzedaży alkoholu w sklepach po godzinie 22:00. Oznacza to, że nie kupisz piwa czy wina w nocy, nawet jeśli sklep jest otwarty. Decyzję podejmie rada gminy.

   „4. Rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, dla terenu gminy lub wskazanych jednostek pomocniczych gminy, ograniczenia w godzinach sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży.”

6. Art. 13 ust. 1a i 1b ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Brak szczegółowych wymogów dotyczących opakowań napojów alkoholowych o pojemności do 300 ml oraz ich wyglądu i treści umieszczanych na nich informacji.

   Jest:

   Napoje alkoholowe o pojemności do 300 ml muszą być sprzedawane wyłącznie w opakowaniach ze szkła lub metalu. Zabroniono umieszczania na opakowaniach treści, które mogłyby zachęcać do picia alkoholu przez nieletnich, łączyć alkohol ze sprawnością fizyczną, sukcesem życiowym, atrakcyjnością seksualną itp.

   W praktyce:

   Małe butelki czy puszki z alkoholem (np. małpki) będą musiały być wykonane ze szkła lub metalu – nie będzie już plastikowych opakowań. Na etykietach nie będzie można sugerować, że alkohol poprawia wyniki w sporcie, pomaga w nauce czy sprawia, że jesteś bardziej atrakcyjny.

   „1a. Naczynia, o których mowa w ust. 1, w których ilość nominalna napoju alkoholowego nie przekracza 300 ml, są wykonane wyłącznie ze szkła lub metalu.”

7. Art. 13 ust. 1c i 1d ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Brak obowiązku umieszczania na opakowaniach napojów alkoholowych oznaczeń graficznych ostrzegających przed szkodliwością alkoholu.

   Jest:

   Wprowadzono obowiązek umieszczania na opakowaniach napojów alkoholowych oznaczeń graficznych informujących o: szkodliwości alkoholu dla kobiet w ciąży, zakazie prowadzenia pojazdów po spożyciu alkoholu oraz zakazie spożywania alkoholu przez nieletnich. Minister zdrowia określi treść i formę tych oznaczeń w rozporządzeniu.

   W praktyce:

   Na każdej butelce czy puszce z alkoholem będą musiały znaleźć się piktogramy ostrzegające przed piciem alkoholu w ciąży, prowadzeniem samochodu po alkoholu oraz piciem przez dzieci. Wygląd tych oznaczeń określi minister zdrowia – trzeba będzie sprawdzić, jak będą wyglądać.

   „1c. Wprowadzane do obrotu napoje alkoholowe w dozwolonych prawem opakowaniach muszą zawierać oznaczenia graficzne informujące o: 1) szkodliwości alkoholu dla kobiet w ciąży; 2) zakazie prowadzenia pojazdów po spożyciu alkoholu; 3) zakazie spożywania alkoholu przez nieletnich.”

8. Art. 14 ust. 1 pkt 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Brak zakazu sprzedaży alkoholu na stacjach benzynowych.

   Jest:

   Wprowadzono zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliw płynnych. Sprzedaż na podstawie istniejących zezwoleń będzie możliwa tylko do 2 lat od wejścia w życie ustawy i tylko między godziną 6:00 a 22:00.

   W praktyce:

   Nie kupisz już alkoholu na stacji benzynowej. Jeśli masz zezwolenie na sprzedaż alkoholu na stacji, będziesz mógł sprzedawać go tylko do 2 lat od wejścia ustawy w życie i tylko w godzinach 6:00–22:00.

   „3a) na stacjach paliw płynnych w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2025 r. poz. 301);”

9. Art. 141 i 142 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Było:

   Brak zakazu wprowadzania do obrotu produktów spożywczych lub napojów alkoholowych, które wyglądem przypominają napoje alkoholowe lub produkty bezalkoholowe.

   Jest:

   Zabroniono wprowadzania do obrotu, sprzedaży i podawania produktów spożywczych, których nazwa, znak towarowy, kształt graficzny lub opakowanie przypomina napój alkoholowy. Zabroniono także wprowadzania do obrotu napojów alkoholowych, które przypominają produkty bezalkoholowe.

   W praktyce:

   Nie będzie już w sklepach napojów bezalkoholowych, które wyglądają jak wódka, piwo czy szampan (np. lemoniady w butelkach przypominających alkohol). Zabronione będą też napoje alkoholowe, które wyglądają jak soki czy woda (np. wódka w butelce przypominającej sok).

   „Art. 141. Zabrania się wprowadzania do obrotu, sprzedaży i podawania produktów spożywczych, których nazwa, znak towarowy, kształt graficzny lub opakowanie wykorzystuje podobieństwo lub jest tożsame z oznaczeniem napoju alkoholowego.”

10. Art. 143 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

    Było:

    Brak zakazu promocji typu „12+12” (np. kup 12 piw, dostaniesz 12 gratis).

    Jest:

    Zabroniono sprzedaży napojów alkoholowych w promocjach handlowych polegających na oferowaniu bezpłatnych opakowań napojów alkoholowych przy zakupie jakiejkolwiek ilości opakowań tych napojów.

    W praktyce:

    Nie będzie już promocji typu „kup 12 piw, a 12 dostaniesz gratis”. Zabronione będą też inne promocje, w których za zakup alkoholu dostajesz dodatkowe opakowania za darmo.

    „Art. 143. Zabrania się sprzedaży napojów alkoholowych w promocjach handlowych polegających na oferowaniu bezpłatnego opakowania lub opakowań z napojem alkoholowym przy zakupie jakiejkolwiek ilości opakowań z napojem alkoholowym.”

11. Art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

    Było:

    Sprzedawca mógł żądać okazania dokumentu tożsamości w przypadku wątpliwości co do wieku nabywcy, ale nie było jasno określonego obowiązku odmowy sprzedaży w przypadku nieokazania dokumentu.

    Jest:

    Sprzedawca jest obowiązany żądać okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy w przypadku wątpliwości. Jeśli nabywca nie okaże dokumentu, sprzedawca musi odmówić sprzedaży alkoholu.

    W praktyce:

    Jeśli wyglądasz na mniej niż 18 lat, sprzedawca musi poprosić cię o dowód. Jeśli go nie pokażesz, nie dostaniesz alkoholu – nawet jeśli jesteś pełnoletni. To ma zapobiec sprzedaży alkoholu nieletnim.

    „2. Sprzedający lub podający napoje alkoholowe, w przypadku wątpliwości co do ukończenia przez nabywcę 18. roku życia, jest obowiązany do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy.”

12. Art. 111 ust. 2 i 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

    Było:

    Opłaty za zezwolenia na sprzedaż detaliczną alkoholu wynosiły: 525 zł dla piwa i wina oraz 2100 zł dla napojów spirytusowych. Stawki procentowe od nadwyżki sprzedaży wynosiły 1,4% i 2,7%.

    Jest:

    Opłaty za zezwolenia podwojono: 1050 zł dla piwa i wina oraz 4200 zł dla napojów spirytusowych. Stawki procentowe od nadwyżki sprzedaży podniesiono do 1,9% i 3,2%.

    W praktyce:

    Sklepy i bary będą płacić dwa razy więcej za pozwolenie na sprzedaż alkoholu. To oznacza wyższe koszty dla właścicieli, które mogą zostać przeniesione na ceny alkoholu.

    „– w pkt 1 i 2 wyrazy „525 zł” zastępuje się wyrazami „1050 zł”,”