Akordo
Dokument ustawy tłumaczony na język obywatelski
Sejm

projekt ustawy / proces 3087

Nowe możliwości szybkiego zakończenia spraw karnych bez rozprawy

Nazwa urzędowa: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy

Projekt ustawy wprowadza zmiany w Kodeksie postępowania karnego oraz Kodeksie karnym skarbowym, które mają na celu poszerzenie możliwości rozstrzygania spraw karnych w trybach konsensualnych. Zakłada się, że w przypadkach gdy okoliczności popełnienia przestępstwa są jasne, strony będą mogły częściej korzystać z porozumień prowadzących do szybkiego zakończenia sprawy. W zamian za współpracę i spełnienie określonych warunków oskarżony będzie mógł liczyć na łagodniejsze kary lub umorzenie postępowania.

Wyjaśnienie

Proces sejmowy 3087. Projekt ustawy wprowadza zmiany w Kodeksie postępowania karnego oraz Kodeksie karnym skarbowym, które mają na celu poszerzenie możliwości rozstrzygania spraw karnych w trybach konsensualnych. Zakłada się, że w przypadkach gdy okoliczności popełnienia przestępstwa są jasne, strony będą mogły częściej korzystać z porozumień prowadzących do szybkiego zakończenia sprawy. W zamian za współpracę i spełnienie określonych warunków oskarżony będzie mógł liczyć na łagodniejsze kary lub umorzenie postępowania.

O co chodzi?

Projekt wprowadza trzy nowe instytucje w Kodeksie postępowania karnego: umorzenie ugodowe postępowania przez prokuratora w sprawach o określone występek przeciwko mieniu lub inne drobne przestępstwa nieumyślne, umorzenie postępowania w wąskiej grupie przestępstw fałszerstwa bez pokrzywdzonego oraz możliwość wznowienia umorzonego postępowania w przypadku popełnienia przez podejrzanego nowego przestępstwa umyślnego w ciągu dwóch lat. Dodatkowo projekt poszerza możliwości skazania bez rozprawy lub dobrowolnego poddania się karze na różnych etapach postępowania, wprowadza nowe warunki wymiaru kary w trybach konsensualnych oraz zmienia niektóre przepisy dotyczące pouczeń podejrzanemu i trybu sporządzania uzasadnień wyroków. W Kodeksie karnym skarbowym wprowadza się natomiast warunek uiszczenia należności publicznoprawnych jako przesłankę uwzględnienia wniosku o skazanie w trybie konsensualnym.

Dlaczego to ważne?

Zmiany mają na celu przyspieszenie postępowań karnych i ułatwienie szybkiego naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonym. Rozwiązania te mają umożliwić sprawne zakończenie spraw w przypadkach gdy okoliczności popełnienia przestępstwa są jasne, a strony są gotowe do porozumienia. Ma to przyczynić się do redukcji kosztów i czasu trwania postępowań, a także do zwiększenia zadowolenia stron z rozstrzygnięcia. Projektowane regulacje mają również na celu lepsze dostosowanie wymiaru kary do indywidualnych okoliczności sprawy i sytuacji oskarżonego, co może wpłynąć na efektywność systemu karnego.

Kogo to dotyczy?

Zmiany dotyczą przede wszystkim podejrzanych i oskarżonych w sprawach o określone drobne przestępstwa przeciwko mieniu lub inne nieumyślne występki, a także osób podejrzanych o popełnienie wąskiej grupy przestępstw fałszerstwa bez pokrzywdzonego. Nowe regulacje mogą również wpłynąć na pokrzywdzonych w sprawach, w których dojdzie do zawarcia ugody lub porozumienia procesowego. Prokuratorzy i sędziowie będą musieli stosować nowe przepisy w prowadzonych postępowaniach, a obrońcy i pełnomocnicy będą mogli korzystać z nowych możliwości składania wniosków w imieniu swoich klientów. Osoby, wobec których zostanie umorzone postępowanie na podstawie nowych przepisów, będą mogły liczyć na szybsze zakończenie sprawy i uniknięcie kary.

Argumenty za

  • Nowe instytucje umorzenia ugodowego i dobrowolnego poddania się karze mogą skrócić czas trwania postępowań karnych, co przyniesie korzyści zarówno podejrzanym, jak i pokrzywdzonym oraz systemowi wymiaru sprawiedliwości.
  • Umożliwienie szybkiego naprawienia szkody pokrzywdzonemu poprzez zawarcie ugody i jej wykonanie może zwiększyć zadowolenie stron z rozstrzygnięcia sprawy.
  • Wprowadzenie nowych możliwości skazania bez rozprawy lub dobrowolnego poddania się karze na różnych etapach postępowania może zwiększyć efektywność pracy sądów i prokuratur.
  • Nowe regulacje dotyczące wymiaru kary w trybach konsensualnych mogą przyczynić się do bardziej indywidualnego podejścia do sprawcy, co może wpłynąć na skuteczność resocjalizacji.
  • Poszerzenie katalogu środków karnych i kompensacyjnych, które mogą być uwzględnione w wyroku skazującym, może zwiększyć elastyczność wymiaru sprawiedliwości.

Ryzyka i argumenty przeciw

  • Nowe instytucje mogą prowadzić do nadmiernego uproszczenia postępowań karnych, co w niektórych przypadkach może skutkować niesprawiedliwym rozstrzygnięciem sprawy lub niedostatecznym uwzględnieniem interesów pokrzywdzonego.
  • Możliwość umorzenia postępowania na wczesnym etapie może być postrzegana jako zbyt łagodna reakcja na niektóre przestępstwa, co może osłabić wymiar sprawiedliwości i nie spełnić celów prewencyjnych kary.
  • Nowe regulacje dotyczące wymiaru kary w trybach konsensualnych mogą prowadzić do niejednolitego stosowania prawa przez różne sądy, co może wpłynąć na przewidywalność orzecznictwa.
  • Wprowadzenie nowych warunków, takich jak uiszczenie świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, może stanowić dodatkowe obciążenie finansowe dla podejrzanych, co w niektórych przypadkach może być niesprawiedliwe.
  • Nowe instytucje mogą prowadzić do sytuacji, w której osoby podejrzane o poważniejsze przestępstwa będą mogły korzystać z ulg w karze, co może budzić wątpliwości etyczne i społeczne.

Pytania bez odpowiedzi

  • Jakie będą praktyczne efekty wprowadzenia nowych instytucji umorzenia ugodowego i dobrowolnego poddania się karze w codziennej pracy sądów i prokuratur? Czy nowe regulacje rzeczywiście przyczynią się do skrócenia czasu trwania postępowań karnych?
  • Czy nowe możliwości skazania bez rozprawy lub dobrowolnego poddania się karze będą stosowane w sposób jednolity przez różne sądy, czy też mogą pojawić się różnice w interpretacji nowych przepisów?
  • Jakie będą skutki wprowadzenia nowych warunków, takich jak uiszczenie świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, dla osób podejrzanych o popełnienie drobnych przestępstw? Czy nie doprowadzi to do nadmiernego obciążenia finansowego dla niektórych grup społecznych?
  • Czy nowe regulacje dotyczące wymiaru kary w trybach konsensualnych będą skuteczne w osiągnięciu celów resocjalizacji i prewencji ogólnej? Czy nie doprowadzi to do zbyt łagodnego traktowania niektórych sprawców?
  • Jakie będą konsekwencje wprowadzenia możliwości wznowienia umorzonego postępowania w przypadku popełnienia nowego przestępstwa umyślnego w ciągu dwóch lat? Czy nie doprowadzi to do nadmiernego obciążenia systemu wymiaru sprawiedliwości?

Źródła

wyjaśnienie AI / mistral-small-2603

Status sprawy

Ostatni widoczny etap: I czytanie na posiedzeniu Sejmu.

Rozbiór ustawy

Przejście przez zmiany przepis po przepisie. Każdy cytat pochodzi wprost z druku sejmowego.

  1. Art. 11a Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Nie istniała możliwość umorzenia postępowania karnego przez prokuratora w sprawach o występek przeciwko mieniu bez użycia przemocy lub groźby bezprawnej, jeżeli podejrzany i pokrzywdzony zawarli ugodę.
    Jest:
    Prokurator może umorzyć postępowanie w sprawie o występek przeciwko mieniu (do 20 000 zł) oraz niektóre występki nieumyślne (np. nieumyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu), jeżeli podejrzany nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, zawarł ugodę z pokrzywdzonym, która została wykonana, a okoliczności czynu nie budzą wątpliwości. Prokurator może też uzależnić umorzenie od uiszczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Skarbu Państwa (od 1000 do 20 000 zł).
    W praktyce:
    Jeśli ktoś po raz pierwszy popełnił drobną kradzież, oszustwo lub nieumyślnie spowodował wypadek komunikacyjny z niewielkimi obrażeniami, może uniknąć procesu sądowego. Wystarczy, że dogada się z poszkodowanym (np. zwróci pieniądze lub przeprosi), a prokurator może umorzyć sprawę. Czasem trzeba będzie dodatkowo zapłacić grzywnę państwu, ale jej wysokość będzie dostosowana do zarobków sprawcy.
    Prokurator umarza postępowanie w sprawie o występek przeciwko mieniu popełniony bez użycia przemocy lub groźby bezprawnej, którego wartość nie przekracza 20 000 złotych, z wyłączeniem występków określonych w art. 279–283 Kodeksu karnego, oraz o występek określony w art. 157 § 3, art. 160 § 3 lub art. 177 § 1 Kodeksu karnego, z wyłączeniem występku określonego w art. 177 § 1 Kodeksu karnego popełnionego w warunkach określonych w art. 178 § 1 Kodeksu karnego, wobec podejrzanego niekaranego za przestępstwo umyślne, jeżeli podejrzany i pokrzywdzony zawarli ugodę, która została wykonana, okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, a świadczenie, o którym mowa w § 2, zostało uiszczone, chyba że umorzenie sprzeciwiałoby się potrzebie realizacji celów kary, a w szczególności potrzebie zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez podejrzanego czynu zabronionego.

  2. Art. 11b Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Nie istniała możliwość umorzenia postępowania karnego przez prokuratora w sprawach o drobne fałszerstwa dokumentów, jeżeli nie było pokrzywdzonego.
    Jest:
    Prokurator może umorzyć postępowanie w sprawie o drobne fałszerstwa dokumentów (np. podrobienie podpisu na umowie), jeżeli podejrzany nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, okoliczności sprawy są jasne, a podejrzany uiścił świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa (od 1000 do 20 000 zł).
    W praktyce:
    Jeśli ktoś po raz pierwszy podrobił dokument (np. legitymację studencką), ale nie wyrządził tym nikomu bezpośredniej szkody, prokurator może umorzyć sprawę pod warunkiem, że sprawca zapłaci grzywnę państwu. To szybsze i tańsze rozwiązanie niż proces sądowy.
    Prokurator może umorzyć postępowanie w sprawie o występek określony w art. 270 § 2a i 3 lub art. 271 § 2 Kodeksu karnego wobec podejrzanego niekaranego za przestępstwo umyślne, jeżeli okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości, a świadczenie, o którym mowa w § 2, zostało uiszczone, chyba że umorzenie sprzeciwiałoby się potrzebie realizacji celów kary, a w szczególności potrzebie zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez podejrzanego czynu zabronionego.

  3. Art. 11c Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Postępowanie umorzone przez prokuratora mogło być wznowione tylko w wyjątkowych przypadkach, np. gdy pojawiły się nowe dowody.
    Jest:
    Jeśli osoba, której postępowanie umorzono na podstawie art. 11a lub 11b, popełni w ciągu dwóch lat przestępstwo umyślne i zostanie za nie prawomocnie skazana, umorzone postępowanie zostanie wznowione.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś uniknął procesu dzięki ugodzie z pokrzywdzonym, ale w ciągu dwóch lat popełni kolejne przestępstwo (np. kradzież lub pobicie), prokurator może wznowić umorzoną sprawę i pociągnąć sprawcę do odpowiedzialności także za ten pierwszy czyn.
    Postępowanie umorzone na podstawie art. 11a lub art. 11b wznawia się w wypadku popełnienia przez osobę, która występowała w charakterze podejrzanego, w okresie dwóch lat od wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, przestępstwa umyślnego, za które została prawomocnie skazana.

  4. Art. 300 § 1 Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Podejrzany był pouczany o swoich podstawowych uprawnieniach, ale nie informowano go o możliwości umorzenia postępowania na podstawie ugody z pokrzywdzonym.
    Jest:
    Podejrzany przed pierwszym przesłuchaniem jest dodatkowo pouczany o możliwości umorzenia postępowania na podstawie ugody z pokrzywdzonym (art. 11a, 11b) oraz o innych uprawnieniach związanych z porozumieniami procesowymi.
    W praktyce:
    Kiedy policja lub prokurator pierwszy raz przesłuchuje podejrzanego, musi mu powiedzieć, że jeśli popełnił drobne przestępstwo, może uniknąć procesu, dogadując się z poszkodowanym. To daje szansę na szybsze zakończenie sprawy.
    Przed pierwszym przesłuchaniem poucza się podejrzanego o jego uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacji o treści zarzutów i ich zmianach, do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia, do korzystania z pomocy obrońcy, w tym do wystąpienia o obrońcę z urzędu w wypadku określonym w art. 78 i art. 78a, oraz o treści art. 202, art. 214, art. 215, art. 257 § 1 i 2, art. 259, art. 316, art. 338b, art. 360, art. 361 i art. 374 § 1, o treści przepisów dotyczących środków zapobiegawczych, o których mowa w rozdziale 28, innych niż tymczasowe aresztowanie, o uprawnieniu do końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego, jak również o uprawnieniach określonych w art. 11a, art. 11b, art. 23a § 1, art. 72 § 1, art. 156 § 5 i 5a, art. 301, art. 335, art. 338a, art. 387 i art. 387a oraz o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 74, art. 75, art. 133 § 2, art. 138 i art. 139.

  5. Art. 327 § 2 Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze można było wznowić tylko w przypadku ujawnienia się nowych faktów lub dowodów albo gdy umorzenie nastąpiło z powodu niepoczytalności sprawcy.
    Jest:
    Dodano możliwość wznowienia postępowania, jeśli osoba, której postępowanie umorzono na podstawie art. 11a lub 11b, popełni w ciągu dwóch lat przestępstwo umyślne.
    W praktyce:
    Jeśli prokurator umorzył komuś sprawę, bo sprawca dogadał się z poszkodowanym, ale potem ten sam sprawca popełni kolejne przestępstwo, prokurator może wrócić do umorzonej sprawy i pociągnąć go do odpowiedzialności także za pierwszy czyn.
    Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze wznawia się przeciwko osobie, która występowała w charakterze podejrzanego, na mocy postanowienia prokuratora nadrzędnego nad tym, który wydał lub zatwierdził postanowienie o umorzeniu, tylko wtedy, gdy ujawnią się nowe istotne fakty lub dowody nieznane w poprzednim postępowaniu albo gdy zachodzi okoliczność określona w art. 11 § 3 lub art. 11c.

  6. Art. 332 § 2a Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Prokurator nie miał obowiązku informować oskarżonego o tym, jakie warunki skazania zaakceptowałby w przypadku dobrowolnego poddania się karze.
    Jest:
    Na wniosek oskarżonego prokurator musi dołączyć do aktu oskarżenia oświadczenie, w którym wskaże, jakie warunki skazania (np. wysokość kary) zaakceptowałby w przypadku złożenia wniosku o dobrowolne poddanie się karze.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś jest oskarżony o przestępstwo, może poprosić prokuratora, żeby napisał, na jaką karę zgodziłby się, gdyby oskarżony przyznał się i nie chciał procesu. To ułatwia podjęcie decyzji o tym, czy warto zgodzić się na taką propozycję.
    Na wniosek oskarżonego do aktu oskarżenia, do którego nie dołączono wniosku, o którym mowa w art. 335 § 2, prokurator dołącza oświadczenie wskazujące warunki akceptacji wniosku, o którym mowa w art. 338a lub art. 387, w zakresie kar lub innych środków przewidzianych za zarzucane przestępstwo.

  7. Art. 335 § 2 Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Prokurator mógł dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o skazanie bez rozprawy, jeżeli okoliczności przestępstwa i wina oskarżonego nie budziły wątpliwości, a oświadczenia dowodowe oskarżonego nie były sprzeczne z ustaleniami.
    Jest:
    Zmieniono sformułowanie „oświadczenia dowodowe” na „wyjaśnienia złożone przez oskarżonego”, aby uniknąć niejasności. Pozostałe warunki pozostają bez zmian.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś przyzna się do winy i nie będzie wątpliwości co do okoliczności przestępstwa, prokurator może zaproponować sądowi, żeby skazał sprawcę bez przeprowadzania rozprawy. To szybsze i tańsze rozwiązanie dla wszystkich stron.
    Prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających też prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości, wyjaśnienia złożone przez oskarżonego nie są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte.

  8. Art. 338a Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Oskarżony mógł złożyć wniosek o skazanie bez przeprowadzania postępowania dowodowego, ale przepis nie precyzował, jakie środki karne mogą być orzeczone.
    Jest:
    Uporządkowano katalog środków karnych, które mogą być orzeczone w wyroku skazującym na podstawie wniosku oskarżonego. Pozostałe warunki pozostają bez zmian.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś jest oskarżony o przestępstwo zagrożone karą do 15 lat więzienia, może przed rozpoczęciem rozprawy złożyć wniosek o skazanie bez przeprowadzania procesu. Sąd może wtedy orzec karę lub inne środki (np. grzywnę, zakaz prowadzenia pojazdów), ale musi uwzględnić interesy pokrzywdzonego.
    Oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, może przed doręczeniem mu zawiadomienia o terminie rozprawy złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu określonej kary lub innych środków przewidzianych za zarzucane mu przestępstwo bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.

  9. Art. 343c Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Nie istniały szczególne zasady wymiaru kary w przypadku skazania na podstawie porozumienia procesowego.
    Jest:
    Wprowadzono zasady wymiaru kary w przypadku skazania na podstawie porozumienia procesowego. Kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć dwóch trzecich (w przypadku wniosku z art. 335 lub 338a) lub trzech czwartych (w przypadku wniosku z art. 387) górnej granicy ustawowego zagrożenia. Sąd może też zastosować dodatkowe złagodzenia, np. warunkowe zawieszenie kary.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś zgodzi się na skazanie bez procesu, sąd może wymierzyć mu niższą karę niż przewiduje to ustawa. Na przykład, jeśli za dane przestępstwo grozi do 3 lat więzienia, sąd może skazać na maksymalnie 2 lata (lub 2 lata i 3 miesiące, jeśli wniosek złożono później). Sąd może też zawiesić wykonanie kary lub odstąpić od jej wymierzenia w ogóle.
    W razie uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 335 albo art. 338a, orzeczona kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć dwóch trzecich, a w razie uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 387, trzech czwartych górnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego za przypisane sprawcy przestępstwo.

  10. Art. 387 § 1 Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Oskarżony mógł złożyć wniosek o skazanie bez przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego tylko do zakończenia pierwszego przesłuchania na rozprawie.
    Jest:
    Oskarżony lub jego obrońca mogą złożyć wniosek o skazanie bez dalszego postępowania dowodowego do zakończenia pierwszego przesłuchania albo do przeprowadzenia dowodu z protokołu wyjaśnień wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej. Uporządkowano też katalog środków karnych, które mogą być orzeczone.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś jest oskarżony o przestępstwo zagrożone karą do 15 lat więzienia, może na początku rozprawy (lub nawet później, jeśli sąd odczytuje jego wcześniejsze wyjaśnienia) złożyć wniosek o skazanie bez przeprowadzania procesu. Może to zrobić osobiście lub przez adwokata. To szybsze rozwiązanie, bo nie trzeba przeprowadzać długiego procesu.
    Do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania albo przeprowadzenia dowodu z protokołu wyjaśnień wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, a także obrońca za zgodą oskarżonego, mogą złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu określonej kary lub innych środków przewidzianych za zarzucane mu przestępstwo bez przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego.

  11. Art. 387 § 2 Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Sąd mógł uwzględnić wniosek o skazanie bez rozprawy tylko za zgodą prokuratora.
    Jest:
    Sąd może uwzględnić wniosek o skazanie bez rozprawy, jeżeli prokurator nie sprzeciwi się temu, a pokrzywdzony został należycie powiadomiony i pouczony o możliwości złożenia takiego wniosku przez oskarżonego.
    W praktyce:
    Jeśli oskarżony chce uniknąć procesu i zgodzi się na skazanie, sąd może to zrobić, nawet jeśli prokurator nie wyrazi na to zgody, ale nie może się temu sprzeciwić. Ważne jest też, żeby poszkodowany wiedział o takiej możliwości i nie sprzeciwił się temu.
    Sąd może uwzględnić wniosek o wydanie wyroku skazującego, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości; uwzględnienie wniosku jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie sprzeciwi się temu prokurator należycie powiadomiony o terminie rozprawy, a także pokrzywdzony należycie powiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku.

  12. Art. 387a Kodeksu postępowania karnego

    Było:
    Nie istniała możliwość złożenia wniosku o skazanie bez przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego po zakończeniu pierwszego przesłuchania na rozprawie.
    Jest:
    Oskarżony może złożyć wniosek o skazanie bez przeprowadzania dalszego postępowania dowodowego także w toku rozprawy głównej, po zakończeniu pierwszego przesłuchania. Nie przysługują mu jednak dodatkowe złagodzenia kary przewidziane w art. 343c § 1 i 3.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś jest oskarżony o przestępstwo, może nawet w trakcie procesu (np. po przesłuchaniu świadków) złożyć wniosek o skazanie bez dalszego prowadzenia sprawy. To daje szansę na szybsze zakończenie procesu, ale kara nie będzie już tak bardzo złagodzona, jak w przypadku wcześniejszego złożenia wniosku.
    Przepis art. 387 stosuje się odpowiednio w toku postępowania dowodowego na rozprawie głównej.

Kontrola konstytucyjna

Co warto sprawdzić z Konstytucją?

Agent sprawdza dziesięć powtarzalnych wzorców w treści druku. Każda pozycja stoi na cytacie sprawdzonym względem tekstu ustawy — bez potwierdzonego cytatu wypada. To wskazówki do dalszej kontroli, nie opinia prawna ani werdykt o zgodności z Konstytucją.

  1. Art. 11a § 2

    Uznaniowa kompetencja bez kryteriów i kontroli

    Konstytucja: art. 7

    Przepis pozostawia prokuratorowi szeroką swobodę w określaniu wysokości świadczenia pieniężnego, odwołując się do subiektywnych kryteriów („stopień winy”, „społeczna szkodliwość czynu”, „warunki osobiste”). Brak precyzyjnych wytycznych, jak te kryteria mają być stosowane, co może prowadzić do niespójnych decyzji. Czytelnik powinien sprawdzić, czy przepis nie narusza zasady równości wobec prawa oraz czy nie stwarza ryzyka nadużyć lub dyskryminacji.

    Prokurator może uzależnić umorzenie postępowania od uiszczenia przez podejrzanego świadczenia w wysokości od 1000 do 20 000 złotych na rzecz Skarbu Państwa, a także dokonania określonych zmian w treści zawartej ugody. Określając wysokość świadczenia, prokurator bierze pod uwagę stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe.

  2. Art. 3

    Przepis działający wstecz

    Konstytucja: art. 2

    Przepis wprowadza działanie prawa wstecz, stosując nowe regulacje do postępowań wszczętych przed wejściem ustawy w życie. Czytelnik powinien sprawdzić, czy takie rozwiązanie nie narusza zasady lex retro non agit oraz czy nie godzi w zaufanie obywateli do stabilności prawa. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, czy nowe przepisy nie pogarszają sytuacji prawnej osób, których postępowania są już w toku.

    Przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie.

  3. Art. 447 § 5

    Ograniczenie drogi sądowej albo odwołania

    Konstytucja: art. 45, art. 77 ust. 2

    Przepis wyłącza możliwość zaskarżenia wyroku w zakresie zarzutów dotyczących treści porozumienia zawartego w trybach uproszczonych (art. 343, 343a, 387, 387a). Czytelnik powinien sprawdzić, czy takie ograniczenie nie narusza prawa do sądu oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego, a także czy nie prowadzi do sytuacji, w której strona postępowania nie ma możliwości kwestionowania istotnych elementów wyroku.

    Podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4, związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa w art. 343, art. 343a, art. 387 i art. 387a.

Etapy w Sejmie

  1. 09 wrz 2026

    Projekt wpłynął do Sejmu

  2. 15 wrz 2026

    Skierowano do I czytania na posiedzeniu Sejmu

  3. 09 paź 2026

    I czytanie na posiedzeniu Sejmu