Akordo
Dokument ustawy tłumaczony na język obywatelski
Sejm

projekt ustawy / proces 3123

Nowe zasady odbierania psów po atakach zagrażających zdrowiu

Nazwa urzędowa: Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt

Projekt ustawy wprowadza możliwość odebrania psa właścicielowi przez prokuratora, jeśli zaatakował on człowieka lub zwierzę powodując poważne obrażenia albo śmierć, a istnieje ryzyko kolejnego ataku. Decyzja będzie podejmowana na podstawie opinii specjalisty i podlega zaskarżeniu do sądu. Pies nie będzie mógł trafić do adopcji, lecz pozostanie w schronisku lub wyspecjalizowanym podmiocie. Ustawa ma charakter prewencyjny i ma wypełnić lukę w obecnym systemie prawnym.

Wyjaśnienie

Proces sejmowy 3123. Projekt ustawy wprowadza możliwość odebrania psa właścicielowi przez prokuratora, jeśli zaatakował on człowieka lub zwierzę powodując poważne obrażenia albo śmierć, a istnieje ryzyko kolejnego ataku. Decyzja będzie podejmowana na podstawie opinii specjalisty i podlega zaskarżeniu do sądu. Pies nie będzie mógł trafić do adopcji, lecz pozostanie w schronisku lub wyspecjalizowanym podmiocie. Ustawa ma charakter prewencyjny i ma wypełnić lukę w obecnym systemie prawnym.

O co chodzi?

Projekt wprowadza nowe przepisy do ustawy o ochronie zwierząt, dodając artykuły od 10c do 10g oraz art. 37d. Zmiany dotyczą możliwości odebrania psa przez prokuratora w sytuacji, gdy pies zaatakował człowieka lub zwierzę domowe/gospodarskie, powodując uszkodzenie ciała, uszczerbek na zdrowiu, rozstrój zdrowia albo śmierć, a jednocześnie istnieje uzasadnione ryzyko ponownego ataku. Prokurator będzie mógł wydać postanowienie o odebraniu psa i umieszczeniu go w schronisku lub innym podmiocie zapewniającym bezpieczne warunki utrzymania. Decyzja będzie mogła zostać podjęta po zasięgnięciu opinii biegłego z zakresu behawiorystyki zwierząt lub powiatowego lekarza weterynarii, chyba że zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo, wówczas opinia będzie musiała zostać uzyskana w ciągu 14 dni od odebrania psa. Właściciel będzie mógł zaskarżyć postanowienie do sądu rejonowego, a sąd będzie mógł wstrzymać jego wykonanie w wyjątkowych okolicznościach. Pies odebrany na podstawie prawomocnego postanowienia nie będzie mógł zostać przekazany do adopcji ani do domu tymczasowego, lecz wyłącznie między schroniskami, do wyspecjalizowanego podmiotu lub do zakładu leczniczego w celu leczenia. Koszty utrzymania psa do czasu uprawomocnienia się postanowienia będą pokrywane przez właściciela, a po uprawomocnieniu przez podmiot, któremu pies został przekazany. Projekt przewiduje również kary za naruszenie zakazu przekazywania psa odebranego w ten sposób oraz za utrudnianie wykonania postanowienia o odebraniu psa.

Dlaczego to ważne?

Projekt ma na celu wypełnienie luki w obecnym systemie prawnym, który nie przewiduje skutecznego mechanizmu prewencyjnego pozwalającego na odebranie psa zagrażającego zdrowiu lub życiu ludzi i zwierząt po poważnym ataku. Obecne przepisy skupiają się głównie na ochronie zwierząt przed złym traktowaniem, natomiast nie dają wystarczających narzędzi do ochrony społeczeństwa przed agresywnymi psami. Według danych z debaty publicznej, w 2024 roku w Polsce doszło do niemal 27 tysięcy pogryzień ludzi przez psy wymagających pomocy lekarskiej, co wskazuje na skalę problemu. Projekt wprowadza procedurę, która ma zapobiegać kolejnym atakom poprzez odebranie psa zagrażającego bezpieczeństwu, zanim dojdzie do kolejnej tragedii. Decyzja o odebraniu psa nie będzie automatyczna, lecz uzależniona od spełnienia konkretnych przesłanek: poważnego ataku, skutku zdrowotnego, opinii specjalisty oraz wydania decyzji przez prokuratora. Właściciel będzie miał możliwość zaskarżenia decyzji do sądu, co ma zapewnić ochronę jego praw. Projekt nie zakłada odpowiedzialności zbiorowej wobec właścicieli psów, lecz wprowadza narzędzie prawne dla sytuacji najpoważniejszych, w których wcześniejszy atak i specjalistyczna ocena ryzyka wskazują na realne zagrożenie.

Kogo to dotyczy?

Nowe przepisy będą miały wpływ na właścicieli i opiekunów psów, którzy staną się stronami postępowania prowadzonego przez prokuratora w przypadku ataku ich psa na człowieka lub zwierzę domowe/gospodarskie, powodującego poważne obrażenia lub śmierć. Będą oni zobowiązani do ponoszenia kosztów związanych z odebraniem, transportem, utrzymaniem, leczeniem i badaniami psa do czasu uprawomocnienia się postanowienia. Po uprawomocnieniu się postanowienia koszty te będą pokrywane przez podmiot, któremu pies został przekazany. Właściciele będą mieli prawo zaskarżenia postanowienia do sądu, a w przypadku uchylenia postanowienia pies zostanie im niezwłocznie zwrócony. Nowe regulacje będą miały również wpływ na schroniska dla zwierząt oraz inne podmioty zajmujące się utrzymywaniem psów stwarzających zagrożenie, które będą zobowiązane do utrzymywania psów w warunkach niestwarzających zagrożenia dla ludzi i innych zwierząt. Osoby trzecie, którym przekazano by psa odebranego wbrew zakazowi, będą mogły zostać ukarane karą aresztu lub grzywny, a sąd może orzec zakaz posiadania psów na okres do 5 lat.

Argumenty za

  • Projekt wprowadza brakujący w obecnym systemie prawnym mechanizm prewencyjny, który pozwala na odebranie psa zagrażającego zdrowiu lub życiu ludzi i zwierząt po poważnym ataku, zanim dojdzie do kolejnej tragedii.
  • Decyzja o odebraniu psa nie będzie automatyczna, lecz uzależniona od spełnienia konkretnych przesłanek: poważnego ataku, skutku zdrowotnego, opinii specjalisty oraz wydania decyzji przez prokuratora, co ogranicza ryzyko arbitralności.
  • Właściciel będzie miał możliwość zaskarżenia postanowienia do sądu, co zapewnia ochronę jego praw i możliwość weryfikacji decyzji prokuratora.
  • Projekt przewiduje możliwość zastosowania środków mniej dolegliwych niż odebranie psa, takich jak obowiązek prowadzenia psa na smyczy i w kagańcu, zakaz spuszczania psa ze smyczy poza terenem prywatnym, obowiązek zabezpieczenia posesji, konsultacja behawioralna lub badanie lekarsko-weterynaryjne, co pozwala na dostosowanie reakcji do indywidualnej sytuacji.
  • Projekt nie wprowadza odpowiedzialności zbiorowej wobec właścicieli psów, lecz skupia się na sytuacjach najpoważniejszych, w których wcześniejszy atak i specjalistyczna ocena ryzyka wskazują na realne zagrożenie, co chroni odpowiedzialnych właścicieli przed nieuzasadnionymi działaniami państwa.

Ryzyka i argumenty przeciw

  • Projekt może prowadzić do nadmiernego ingerowania w prawa właścicieli psów, zwłaszcza w sytuacjach, gdy decyzja o odebraniu psa będzie podejmowana przez prokuratora bez udziału sądu w pierwszej instancji, co może budzić wątpliwości co do jej obiektywności.
  • Istnieje ryzyko, że opinia biegłego behawiorysty zwierzęcego lub powiatowego lekarza weterynarii nie zawsze będzie jednoznaczna, co może prowadzić do niejednolitych decyzji w podobnych przypadkach i niepewności prawnej dla właścicieli.
  • Projekt nie precyzuje, w jaki sposób będą określane warunki bezpiecznego utrzymywania psów w schroniskach lub wyspecjalizowanych podmiotach, co może prowadzić do różnic w praktyce i potencjalnych problemów z jakością opieki nad odebranymi psami.
  • Koszty utrzymania psa po odebraniu będą pokrywane przez właściciela do czasu uprawomocnienia się postanowienia, co może stanowić znaczne obciążenie finansowe, zwłaszcza w przypadku osób o niższych dochodach, nawet jeśli nie ponoszą one winy za atak psa.
  • Projekt nie określa, w jaki sposób będą monitorowane warunki utrzymywania psów w schroniskach lub wyspecjalizowanych podmiotach, co może prowadzić do zaniedbań i pogorszenia się stanu zdrowia lub zachowania psów, pomimo ich odebrania.

Pytania bez odpowiedzi

  • Jakie kryteria będą stosowane przez prokuratora przy podejmowaniu decyzji o odebraniu psa, poza opinią specjalisty i spełnieniem przesłanek prawnych, i czy będą one jednolite w całym kraju?
  • W jaki sposób będą określane standardy utrzymywania psów odebranych w schroniskach lub wyspecjalizowanych podmiotach, aby zapewnić im odpowiednie warunki i zapobiec pogorszeniu się ich stanu zdrowia lub zachowania?
  • Jakie będą praktyczne skutki finansowe dla właścicieli psów, którzy będą musieli pokrywać koszty utrzymania psa do czasu uprawomocnienia się postanowienia, i czy przewidziano jakieś ulgi lub wsparcie dla osób o niższych dochodach?
  • Jakie będą procedury monitorowania i egzekwowania zakazu przekazywania psów odebranych wbrew przepisom do adopcji lub do domów tymczasowych, oraz jakie kary będą nakładane w przypadku ich naruszenia?
  • Czy projekt przewiduje jakieś mechanizmy wsparcia dla właścicieli psów, którzy będą musieli dostosować się do nowych obowiązków, takich jak zakup kagańców, smyczy lub zabezpieczenie posesji, zwłaszcza w przypadku osób o niższych dochodach?

Źródła

wyjaśnienie AI / mistral-small-2603

Status sprawy

Ostatni widoczny etap: Skierowano do I czytania w komisjach.

Rozbiór ustawy

Przejście przez zmiany przepis po przepisie. Każdy cytat pochodzi wprost z druku sejmowego.

  1. Art. 10c ust. 1

    Było:
    Nie istniał mechanizm prewencyjnego odebrania psa, który zaatakował człowieka lub zwierzę, powodując poważne obrażenia lub śmierć, nawet jeśli istniało ryzyko ponownego ataku. Odebranie psa było możliwe głównie w przypadku skazania właściciela za znęcanie się nad zwierzęciem.
    Jest:
    Prokurator może wydać postanowienie o odebraniu psa właścicielowi lub opiekunowi oraz umieszczeniu go w schronisku lub innym podmiocie, jeśli pies zaatakował człowieka lub zwierzę domowe/gospodarskie, powodując uszkodzenie ciała, uszczerbek na zdrowiu, rozstrój zdrowia lub śmierć, i istnieje uzasadnione ryzyko ponownego ataku.
    W praktyce:
    Jeśli twój pies poważnie zranił lub zabił człowieka albo inne zwierzę, a specjalista stwierdzi, że może zaatakować ponownie, prokurator może zabrać ci psa i umieścić go w schronisku. Nie będziesz mógł go odzyskać, dopóki sąd nie uchyli decyzji.
    Jeżeli pies zaatakował człowieka albo zwierzę domowe lub gospodarskie, powodując u człowieka lub zwierzęcia uszkodzenie ciała, uszczerbek na zdrowiu, rozstrój zdrowia albo śmierć, i zachodzi uzasadnione ryzyko ponownego ataku, prokurator może wydać postanowienie o odebraniu psa właścicielowi lub opiekunowi oraz o umieszczeniu go w schronisku dla zwierząt albo w innym podmiocie zapewniającym warunki bezpiecznego utrzymywania psów stwarzających zagrożenie, właściwym ze względu ma miejsce zamieszkania właściciela lub opiekuna psa.

  2. Art. 10c ust. 2

    Było:
    Nie było wyjątków od możliwości odebrania psa, nawet jeśli atak nastąpił w obronie posesji lub w sytuacji, gdy poszkodowany wtargnął na teren bezprawnie.
    Jest:
    Nie można odebrać psa, jeśli atak nastąpił na terenie, gdzie pies był legalnie utrzymywany, a poszkodowany wtargnął tam bez zgody (np. w celu popełnienia przestępstwa), chyba że właściciel celowo użył psa do wyrządzenia krzywdy.
    W praktyce:
    Jeśli ktoś włamie się na twój teren, a twój pies go zaatakuje, nie zostanie ci odebrany, chyba że celowo spuściłeś psa na tę osobę.
    Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli atak psa nastąpił na terenie, na którym pies był zgodnie z prawem utrzymywany, a osoba, która doznała uszczerbku na zdrowiu, wtargnęła na ten teren bez wiedzy i zgody osoby uprawnionej, w szczególności w celu popełnienia przestępstwa, chyba że właściciel albo opiekun umyślnie wykorzystał psa do wyrządzenia uszkodzenia ciała, uszczerbku na zdrowiu albo rozstroju zdrowia u tej osoby.

  3. Art. 10c ust. 3 i 4

    Było:
    Nie było wymogu zasięgania opinii specjalisty przed podjęciem decyzji o odebraniu psa.
    Jest:
    Prokurator musi zasięgnąć opinii biegłego behawiorysty zwierząt lub powiatowego lekarza weterynarii przed wydaniem postanowienia o odebraniu psa. Opinia musi ocenić m.in. okoliczności ataku, historię agresywnych zachowań psa, ryzyko ponownego ataku oraz możliwość zastosowania mniej dolegliwych środków.
    W praktyce:
    Zanim prokurator zabierze ci psa, musi poprosić specjalistę (np. behawiorystę) o ocenę, czy pies rzeczywiście jest niebezpieczny i czy nie da się tego rozwiązać w inny sposób (np. kagańcem).
    Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, może zostać wydane wyłącznie po zasięgnięciu opinii biegłego z zakresu behawiorystyki zwierząt albo powiatowego lekarza weterynarii.

  4. Art. 10c ust. 6

    Było:
    Nie było możliwości natychmiastowego odebrania psa w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu.
    Jest:
    W nagłych przypadkach, gdy pies stwarza bezpośrednie zagrożenie, prokurator może go odebrać przed uzyskaniem opinii specjalisty. Opinię trzeba jednak uzyskać w ciągu 14 dni od odebrania psa.
    W praktyce:
    Jeśli twój pies zaatakował kogoś i nadal jest agresywny, prokurator może go zabrać od razu, nawet bez opinii specjalisty. Musi ją jednak uzyskać w ciągu dwóch tygodni.
    W przypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli dalsze pozostawanie psa u właściciela albo opiekuna stwarza bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi albo zwierząt, prokurator może wydać postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przed uzyskaniem opinii, o której mowa w ust. 3.

  5. Art. 10c ust. 7

    Było:
    Nie było mechanizmu uchylenia decyzji o odebraniu psa, jeśli opinia specjalisty nie potwierdzała zagrożenia.
    Jest:
    Jeśli opinia specjalisty nie potwierdzi ryzyka ponownego ataku, prokurator musi niezwłocznie uchylić postanowienie o odebraniu psa.
    W praktyce:
    Jeśli specjalista stwierdzi, że twój pies nie jest niebezpieczny, prokurator musi ci go oddać.
    Jeżeli opinia, o której mowa w ust. 3, nie potwierdzi istnienia uzasadnionego ryzyka ponownego ataku, prokurator niezwłocznie uchyla postanowienie o odebraniu psa.

  6. Art. 10d ust. 1 i 2

    Było:
    Nie było zakazu adopcji psów odebranych z powodu agresji.
    Jest:
    Psa odebranego na podstawie postanowienia prokuratora nie można oddać do adopcji, domu tymczasowego ani przekazać osobie prywatnej. Można go przekazać tylko między schroniskami, do podmiotu specjalizującego się w utrzymywaniu niebezpiecznych psów lub do lecznicy weterynaryjnej.
    W praktyce:
    Jeśli twój pies zostanie odebrany, nie trafi do nowej rodziny. Zostanie w schronisku lub specjalnym ośrodku, gdzie będzie bezpiecznie utrzymywany.
    Pies odebrany na podstawie prawomocnego postanowienia, o którym mowa w art. 10c ust. 1, nie podlega wydaniu do adopcji, przekazaniu do domu tymczasowego ani przekazaniu osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w celu dalszego utrzymywania, z zastrzeżeniem ust. 2.

  7. Art. 10e ust. 1-6

    Było:
    Nie było jasnej procedury odwoławczej dla właścicieli psów, którym odebrano zwierzę.
    Jest:
    Właściciel lub opiekun psa może złożyć zażalenie na postanowienie prokuratora do sądu rejonowego w ciągu 7 dni. Sąd musi rozpatrzyć zażalenie w ciągu 14 dni. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, ale sąd może je wstrzymać, jeśli nie zagraża to życiu lub zdrowiu.
    W praktyce:
    Jeśli nie zgadzasz się z decyzją prokuratora, możesz się odwołać do sądu w ciągu tygodnia. Sąd musi szybko rozpatrzyć twoją sprawę. Możesz też poprosić sąd o wstrzymanie wykonania decyzji, jeśli uważasz, że pies nie jest niebezpieczny.
    Na postanowienie prokuratora, o którym mowa w art. 10c ust. 1, właścicielowi albo opiekunowi psa przysługuje zażalenie do sądu rejonowego właściwego dla miejsca prowadzenia postępowania.

  8. Art. 10f ust. 1 i 2

    Było:
    Nie było jasnych zasad dotyczących kosztów związanych z odebraniem psa.
    Jest:
    Właściciel lub opiekun psa ponosi koszty odebrania, transportu, utrzymania, leczenia i badań psa do momentu uprawomocnienia się postanowienia. Po uprawomocnieniu się postanowienia koszty ponosi podmiot, który przejął psa. Jeśli sąd uchyli postanowienie, koszty ponosi Skarb Państwa.
    W praktyce:
    Jeśli prokurator zabierze ci psa, będziesz musiał zapłacić za jego transport, utrzymanie i leczenie do czasu, aż sąd podejmie ostateczną decyzję. Jeśli sąd stwierdzi, że decyzja była błędna, państwo zwróci ci te koszty.
    Koszty odebrania, transportu, utrzymania, leczenia, obserwacji oraz koniecznych badań psa do dnia uprawomocnienia się postanowienia, o którym mowa w art. 10c ust. 1 ponosi jego właściciel albo opiekun.

  9. Art. 10g ust. 1, 2 i 4

    Było:
    Nie było możliwości nałożenia na właściciela psa obowiązków mniej dolegliwych niż odebranie zwierzęcia.
    Jest:
    Jeśli opinia specjalisty stwierdzi, że zagrożenie można ograniczyć bez odebrania psa, prokurator może nakazać właścicielowi stosowanie określonych środków bezpieczeństwa, np. prowadzenie psa na smyczy i w kagańcu, zabezpieczenie posesji lub konsultację behawioralną. Jeśli właściciel nie zastosuje się do nakazu, prokurator może wydać postanowienie o odebraniu psa.
    W praktyce:
    Jeśli twój pies zaatakował kogoś, ale specjalista stwierdzi, że można go kontrolować, prokurator może nakazać ci np. noszenie kagańca lub zabezpieczenie ogrodzenia. Jeśli nie zastosujesz się do tych zasad, pies może zostać ci odebrany.
    Jeżeli z opinii, o której mowa w art. 10c ust. 3, wynika, że zagrożenie może zostać skutecznie ograniczone bez odebrania psa, prokurator może, zamiast postanowienia o odebraniu psa, wydać postanowienie nakazujące właścicielowi albo opiekunowi stosowanie określonych środków bezpieczeństwa.

  10. Art. 37d ust. 1-3

    Było:
    Nie było kar za nielegalne przekazywanie psów odebranych z powodu agresji.
    Jest:
    Kara aresztu lub grzywny grozi za przekazanie psa odebranego na podstawie postanowienia prokuratora do adopcji, domu tymczasowego lub innej osobie. Taka sama kara grozi za utrudnianie lub udaremnianie wykonania postanowienia o odebraniu psa. Sąd może też orzec zakaz posiadania psów na okres do 5 lat.
    W praktyce:
    Jeśli oddasz psa, który został ci odebrany z powodu agresji, do nowej rodziny lub utrudnisz jego odebranie, możesz zostać ukarany grzywną lub aresztem. Sąd może też zabronić ci posiadania psów przez kilka lat.
    Kto wydaje do adopcji, przekazuje do domu tymczasowego albo w inny sposób przekazuje osobie trzeciej psa odebranego na podstawie prawomocnego postanowienia, o którym mowa w art. 10c ust. 1, wbrew zakazowi określonemu w art. 10d ust. 1, podlega karze aresztu albo grzywny.

  11. Art. 2

    Było:
    Nie było jasności, czy nowe przepisy będą stosowane do spraw wszczętych przed wejściem ustawy w życie.
    Jest:
    Nowe przepisy będą stosowane do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia ustawy w życie. Informacje o wcześniejszych atakach mogą być brane pod uwagę przy ocenie ryzyka ponownego ataku.
    W praktyce:
    Jeśli twoja sprawa dotycząca ataku psa jest jeszcze w toku, będą do niej stosowane nowe przepisy. Jeśli twój pies atakował wcześniej, te informacje mogą zostać wykorzystane przy ocenie, czy jest niebezpieczny.
    Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w sprawach dotyczących ataków psów stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Kontrola konstytucyjna

Co warto sprawdzić z Konstytucją?

Agent sprawdza dziesięć powtarzalnych wzorców w treści druku. Każda pozycja stoi na cytacie sprawdzonym względem tekstu ustawy — bez potwierdzonego cytatu wypada. To wskazówki do dalszej kontroli, nie opinia prawna ani werdykt o zgodności z Konstytucją.

  1. Art. 10c ust. 1

    Uznaniowa kompetencja bez kryteriów i kontroli

    Konstytucja: art. 7

    Przepis przyznaje prokuratorowi szeroką uznaniową kompetencję do odebrania psa bez jasno określonych kryteriów granicznych, co może prowadzić do niespójnej praktyki stosowania. Czytelnik powinien sprawdzić, czy istnieją mechanizmy kontroli decyzji prokuratora oraz czy kryteria oceny ryzyka są wystarczająco precyzyjne, aby uniknąć arbitralności.

    prokurator może wydać postanowienie o odebraniu psa właścicielowi lub opiekunowi oraz o umieszczeniu go w schronisku dla zwierząt albo w innym podmiocie zapewniającym warunki bezpiecznego utrzymywania psów stwarzających zagrożenie, właściwym ze względu ma miejsce zamieszkania właściciela lub opiekuna psa

Etapy w Sejmie

  1. 27 sie 2026

    Projekt wpłynął do Sejmu

  2. 03 wrz 2026

    Opinia organizacji samorządowej

  3. 06 paź 2026

    Skierowano do I czytania w komisjach